Tinh thần lạc quan và cái lý của lu chống ngập

Cơ man những ý tưởng sống chung với nước ngập được thảo luận rôm rả. Nào là tậu thuyền thay xế hộp hay quy hoạch thành Venice…

Trong năm 2019, bản chế lời ca “Em ơi, Hà… lội phố” đã bổ sung thêm nhiều tiết tấu mới. Người dân đất đế đô không còn phải cúi đầu, cười ngường ngượng khi được bạn bè các tỉnh thành khác hỏi về tình trạng cứ mưa là ngập, nhiều đường phố đột nhiên thành sông, thành hồ… rác bất đắc dĩ nữa. Vấn nạn đang ngày càng nóng hơn ở nhiều đô thị, với diễn biến xem ra có phần trớ trêu hơn.

Trung tuần tháng 8/2019, thành phố cao nguyên Đà Lạt liên tiếp trải qua cảnh ngập lụt do mưa lớn. Theo phản ánh của báo chí, nước từ suối Cam Ly tràn vào các khu dân cư khiến đường sá, nhà dân, khách sạn bị ngập sâu. Thủ phạm chặn đường thoát nước của Đà Lạt là các khối bê tông lừng lững, tận dụng từng mét vuông đất và hệ thống nhà kính dọc các sườn đồi. Không thể phủ nhận, đó là cái giá của cuộc chạy đua nhằm đạt thành tích phát triển kinh tế.

Sau một trận mưa lớn, đường Hà Nội biến thành… sông.

Cũng bởi căn nguyên tương tự, Phú Quốc từ đảo ngọc đã trở thành đảo… ngập. Loạt khách sạn, resort án ngữ bờ biển, nước không chảy tràn xuống biển như thường lệ mà úng lại trong đô thị. Kể cả sau này, khi các resort phải nhượng bộ mà mở đường cho nước thoát thì khu vực dân cư cũng luôn là nơi cuối cùng chịu cảnh sống chung với nước. Trong trường hợp này, người giàu sẽ không phải khóc.

Quá nhiều nỗi tréo ngoe với việc nước lênh láng phố phường khiến cho tin tức ngập lụt ở Thái Nguyên chỉ được đón nhận với một tiếng thở dài nhè nhẹ. Nếu không có những giải pháp thật sự hiệu quả, danh sách đô thị… lội chắc chắn không chỉ dừng lại ở Thái Nguyên.

Tinh thần lạc quan của người Việt, may thay, lại được dịp phát huy. Cơ man những ý tưởng sống chung với nước ngập được thảo luận rôm rả trên các diễn đàn. Nào là tậu thuyền thay xế hộp thong dong lướt trên nước lụt, nào là quy hoạch đô thị thành những Venice của Việt Nam… Thậm chí, việc xây nhà vượt lũ trong đô thị hay mở đường taxi bay cũng đã được đề cập với ít nhiều sự nghiêm túc. Người Việt kiên trì nhìn vào mặt tích cực và những bức ảnh bắt cá trên đường phố là minh chứng rõ ràng, trong nhiều cái rủi vẫn tìm ra một mẩu nhỏ cái may.

Tiếc là, những tác hại của ngập lụt đô thị là có thật và khi tình trạng này lan rộng tới các điểm đến du lịch như Phú Quốc, Đà Lạt… thì liều thuốc lạc quan chỉ có tác dụng an thần ngắn hạn. Sau trận mưa kéo dài 3 ngày thượng tuần tháng 8/2019, thiệt hại của Lâm Đồng ước tính 280 tỷ đồng. Đáng nói hơn, hành trình khám phá thành phố tình yêu Đà Lạt từ nay buộc phải gắn thêm thẻ tag ‘ngập lụt’, một từ khóa không thể coi là tích cực, đặc biệt với một đô thị nằm trên cao nguyên.

Con số thiệt hại tại đảo ngọc Phú Quốc cao gấp 5 lần Lâm Đồng. Và sự sốt sắng của các doanh nghiệp tại địa bàn cùng hoàn thiện hệ thống thoát nước và các khu vực công cộng tại điểm du lịch đắt đỏ này chứng tỏ, có thể họ là người chịu thiệt hại cuối cùng, khó có thể thuyết phục du khách đến nghỉ dưỡng ở một địa điểm cứ mưa là phải lo ngập.

Những động thái tích cực đã được ghi nhận, nhưng để có được một liều thuốc trị dứt căn bệnh ngập lụt đô thị sẽ không hề đơn giản. Trước hết, tồn tại mâu thuẫn giữa mục tiêu kinh tế, chấp nhận phát triển nóng với điểm nhìn là doanh nghiệp với xây dựng một đô thị thân thiện, đáng sống cho người dân sở tại. Xin được nói rằng, giải quyết hài hòa mâu thuẫn này là nhiệm vụ khó khăn, ngay cả tại những quốc gia đã rất phát triển.

Ở đây, những tảng bê tông sừng sững đã được dựng lên, trong khi các tiêu chuẩn về thoát nước chưa có hoặc đã có mà không được áp dụng. Không thể có giải pháp hoàn hảo bởi đương nhiên chúng ta không thể dẹp bỏ những công trình đã được cấp phép. Trong tình huống đó, mọi biện pháp sửa sai nếu may mắn chỉ có thể giúp hạn chế tình trạng ngập lụt chứ không thể là giải pháp triệt để.

Ngay cả kịch bản chưa phải là tươi sáng nhất này cũng không dễ xảy ra. Người ta có thể lo ngại, sự tham gia của khối doanh nghiệp vào việc hoàn thiện hạ tầng thoát nước sẽ khiến họ lựa chọn được giải pháp có lợi nhất. Đơn giản bởi chúng ta đã quá quen với việc một tuyến đường BT chạy ngang qua những khối nhà của một chủ đầu tư nọ lại được chính những người này tự tay thực hiện, hay một doanh nghiệp hỗ trợ chống ngập cho thành phố ở chính đoạn đường kết nối các dự án của mình. Cuộc chơi được tiến hành theo đúng mong muốn của các doanh nghiệp, bỏ vốn ít nhất và nhận nhiều lợi ích nhất. Rõ ràng, cái bánh chỉ có một và khi đã có người được phần hơn, người dân sẽ chỉ được phần thiệt thòi.

Đó là chưa nói đến thực tế rành rành, tiếng nói của những người có tiền sẽ có điều kiện tiếp cận những đôi tay quyền lực nhiều hơn. Ở trường hợp này, biện minh về nhu cầu phát triển kinh tế, giải quyết công ăn việc làm cho người dân địa phương một lần nữa sẽ được viện dẫn. Vòng luẩn quẩn lại trở về điểm xuất phát, ưu tiên kinh tế và người dân nơm nớp lo nước ngập.

Vả lại, chúng ta đã không thực hiện tốt quy hoạch đô thị, điều lẽ ra dễ dàng hơn rất nhiều khi nơi đó chưa phát triển nóng. Đến nay, các thành phố đã ngấm đủ nỗi ngậm ngùi, liệu chúng ta có đủ năng lực để sửa sai? Có thể nhờ tới tư vấn nước ngoài nhưng điều kiện tiên quyết là họ phải được đưa ra những kiến nghị của mình mà không chịu bất cứ sức ép nào và tất cả các chủ thể của đô thị đều phải trong tâm thế sẵn sàng hi sinh bớt lợi ích của riêng mình cho một không gian sống chung. Điều này rất khó xảy ra, nếu không muốn nói là… bất khả thi.

Ngay cả trong khả năng… giả tưởng nhất, những nhà quản lý đặt ưu tiên hàng đầu là phát triển đô thị bền vững và bất cứ công trình nào không phù hợp với quy hoạch chung sẽ bị dẹp bỏ. Tư duy nhiệm kỳ sẽ lá hòn đá tảng khổng lồ và điều đó lại vô cùng dễ hiểu. Bởi lẽ sẽ cần tới những quy hoạch chung cho 30-50 năm và quy hoạch này không thể tùy tiện điều chỉnh. Thế nhưng ngay trong Luật Quy hoạch đã có những điều khoản cho phép thay đổi quy hoạch với mức độ tùy thuộc vào thẩm quyền của từng cấp quản lý. Vậy thì chúng ta khó có thể đặt kỳ vọng.

Đến đây, ý tưởng dùng lu chống ngập của một vị cán bộ TP.HCM có lẽ cần được xem lại từ một góc nhìn khác. Nếu sáng kiến mang hàm nghĩa, người dân phải tự lo chống ngập, tự bảo đảm cuộc sống của gia đình mình, đó có thể là cánh cửa nhiều hi vọng nhất. Sức sáng tạo của người Việt sẽ có mảnh đất thênh thang để dụng võ, ví như chống ngập bằng lu, tự đào bể ngầm chống ngập hay độc đáo hơn, thiết kế nhà thuyền… Khi những câu chuyện bông đùa cho qua nỗi buồn ngày nước nổi được hiện thực hóa, ít ra, phẩm tính lạc quan của người Việt sẽ tiến lên một nấc thang mới. Không phải lạc quan tếu đâu, là lạc quan thật đấy, thưa quý vị!

Khánh Nguyên

Đang tải...
Hà Nội, Bắc Giang có thêm bệnh nhân COVID-19, Việt Nam có 812 ca mắc

Hà Nội, Bắc Giang có thêm bệnh nhân COVID-19, Việt Nam có 812 ca mắc

Bí mật của chiếc xe tăng được dựng tượng giữa Tp. Buôn Ma Thuột

Bí mật của chiếc xe tăng được dựng tượng giữa Tp. Buôn Ma Thuột

Đắk Lắk: Chốt chặn 1 thôn, nơi thanh niên từ vùng dịch về nghi mắc Covid-19

Đắk Lắk: Chốt chặn 1 thôn, nơi thanh niên từ vùng dịch về nghi mắc Covid-19

Thêm 21 ca mắc mới COVID-19, có 20 ca liên quan đến Đà Nẵng

Thêm 21 ca mắc mới COVID-19, có 20 ca liên quan đến Đà Nẵng

TIN MỚI

Triệu tập 16 đàn em của Phú Lê

Triệu tập 16 đàn em của Phú Lê

Công an TP Hà Nội vừa triệu tập thêm 16 người có liên quan đến vụ Phú Lê cử đàn em hành hung hai phụ nữ là người...