Tìm thấy dấu vết người tiền sử ở An Khê: Thay đổi cái nhìn về văn minh phương Đông

Chưa đầy 1 tháng tiến hành khai quật, các thành viên đoàn khảo cổ thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam và Viện Khảo cổ học-Dân tộc học Novosibirsk (Viện Hàn lâm Khoa học Liên bang Nga), Sở Văn hóa-Thể thao và Du lịch Gia Lai và các cán bộ khảo cổ đến từ các tỉnh bạn: Đak Lak, Sơn La… đã phát hiện nhiều bí mật rất có giá trị vốn nằm sâu trong lòng đất về người tiền sử Gia Lai thông qua việc khai quật tại các di tích Gò Đá và Rộc Tưng (thị xã An Khê).

Hàng trăm hiện vật đá có tuổi đời triệu năm đã được phát hiện và thu thập, minh chứng cho sự xuất hiện của cộng đồng cư dân nguyên thủy sinh sống bên thềm cổ sông Ba xa xưa.

1465610690-7719-images1150437-1-quang-tue

Trên công trường khai quật khảo cổ học An Khê. Ảnh: Quang Tuệ

Phát hiện nhiều hiện vật có giá trị

Từ những ngày tháng 3 nắng như đổ lửa, các nhà khảo cổ đã bắt tay vào công cuộc khám phá những bí mật ẩn sâu trong lòng đất tại 2 địa điểm là Gò Đá và Rộc Tưng (thị xã An Khê).

PGS.TS Nguyễn Giang Hải-Viện trưởng Viện Khảo cổ học Việt Nam: “Các phát hiện tại di tích ở An Khê được ví như niềm ao ước mà cả cuộc đời giới khảo cổ chúng tôi đi tìm kiếm. Không có lý do gì khiến chúng ta để nó mất đi, chúng ta phải bảo tồn, giữ lấy nó. Ý nghĩa của nó chắc chắn không chỉ dừng ở một di tích cấp quốc gia!”.

Tại di tích Gò Đá (phường An Bình, thị xã An Khê), mặc dù chịu tác động của hiện tượng rửa trôi và quá trình canh tác của người dân tại một số điểm nhưng nhìn chung, các tầng văn hóa vẫn được giữ lại khá nguyên vẹn. Tại đây, các nhà khảo cổ đã tìm thấy 58 hiện vật đá, bao gồm 9 mũi nhọn, 5 công cụ chặt kiểu chopper, 9 nạo, 2 hòn ghè, 6 công cụ mảnh tước, 3 công cụ hạch, 12 mảnh đá và 12 mảnh tước. Hầu hết các công cụ đều được làm từ đá quartz, màu trắng. Đặc biệt, đoàn đã tìm thấy 21 mảnh tectit (thiên thạch). Các mảnh tectit này phân bố đều ở cả 4 hố khai quật và nằm ở lớp văn hóa 1. “Đây là căn cứ để chúng tôi đưa ra suy luận rằng, tectit rơi từ vũ trụ xuống vào thời điểm tầng văn hóa Gò Đá cơ bản đã và đang hình thành. Trước đó vào năm 2015, qua công tác sưu tầm bước đầu trên bề mặt di tích này, đoàn cũng đã thu được 95 hiện vật đá và 1 mảnh tectit. Những di vật này đều được đánh giá là cổ hơn các kỹ nghệ Đá cũ hiện biết ở Việt Nam”-PGS. TS Nguyễn Khắc Sử, người trực tiếp tham gia khảo sát và khai quật di tích nhận định.

Tại di tích Rộc Tưng (xã Xuân An, thị xã An Khê), đoàn khảo cổ đã phát hiện được 12 điểm có dấu tích văn hóa của người nguyên thủy. Năm 2016, đoàn chỉ khai quật 2/12 điểm. Hai địa điểm này cùng nằm trên một quả gò kéo dài nằm ở bờ trái sông Ba, cách sông Ba chừng 2,5 km. Khác với di tích Gò Đá, di tích này còn được bảo tồn khá nguyên vẹn. Qua quá trình khai quật, các nhà khảo cổ đã thu được 123 hiện vật đá được làm từ viên cuội sông suối, chất liệu đá quartz và quartzite biến tính, đá silic. Tiêu biểu cho tổ hợp công cụ đá ở đây là những công cụ chặt thô, mũi nhọn, nạo được làm từ viên cuội lớn. Cũng tại 2 địa điểm này, qua khảo cổ bề mặt từ năm 2014 đến nay, các nhà khảo cổ còn thu được 170 hiện vật đá khác. Đây được xác định là khu vực trung tâm, có số lượng hiện vật rất phong phú và đa dạng. Đáng chú ý, tại đây, một số lượng lớn các mảnh tectit đã được tìm thấy với 127 mảnh.

“Viết lại bản đồ tiến hóa của loài người”

Khi mở rộng khảo cổ ra các khu vực xung quanh, việc tiếp cận các di tích liên quan đến nhà Tây Sơn và trước Tây Sơn cũng thu được nhiều phát hiện quan trọng. “Nhờ sử dụng thiết bị đo đạc vị trí bờ lũy bằng vệ tinh và sử dụng không ảnh từ các thiết bị bay để định vị, các nhà khoa học đã nhận thấy rằng, quy mô lũy Tây Sơn thời Tam kiệt (1771-1773) còn rộng lớn hơn rất nhiều so với những gì chúng ta đã biết trước đây. Đáng tiếc là, trong số các di tích này, có nhiều di tích đã và đang bị xâm hại nghiêm trọng, đơn cử như hòn đá Bok Nhạc, di tích vườn Cam bị xóa sổ hoàn toàn do nằm dưới lòng hồ thủy điện An Khê-Ka Nak”-PGS.TS Nguyễn Khắc Sử cho biết.

“Những phát hiện quý báu tại di tích Gò Đá và Rộc Tưng đã khẳng định, Gia Lai là một trong những điểm ghi nhận sự có mặt của người tiền sử từ rất sớm. Các hiện vật thu được đều là các công cụ lao động có độ tinh xảo cao, đây là căn cứ rất xác đáng để chúng ta bác bỏ những quan điểm áp đặt của phương Tây cho rằng, phương Đông chúng ta là bảo thủ, trì trệ, lạc hậu và hầu như không đóng góp gì cho nhân loại”-PGS.TS Nguyễn Khắc Sử-nghiên cứu viên cao cấp (Viện Khảo cổ học Việt Nam).

Qua tiên đoán bước đầu, dựa vào vị trí phân bố của di tích, các nhà khảo cổ xác định rằng, các di tích khảo cổ có tuổi sơ kỳ Cách tân, cách ngày nay trên dưới 1 triệu năm. Ngoài ra, niên đại của tectit dựa trên phương pháp phát quang đều cho tuổi từ 77-80 vạn năm. Vì tectit được tìm thấy ở các di tích An Khê nằm trong và trên tầng văn hóa, nghĩa là tectit đã rơi vào đây khi tầng văn hóa đã hình thành nên niên đại của tầng văn hóa phải lâu đời hơn tuổi của tectit. Bên cạnh đó, các chế phẩm tìm thấy ở An Khê giống với các di tích giai đoạn sơ kỳ Đá cũ, tương đương giai đoạn tồn tại của Người vượn thẳng đứng (Homo erectus) trên thế giới. Đây là bằng chứng chân thực về một giai đoạn bình minh của lịch sử nhân loại. “Căn cứ trên các mảnh đá dùng làm công cụ lao động được gia công với trình độ kỹ thuật và thẩm mỹ cao, mang đặc trưng cho công cụ giai đoạn tối cổ của nhân loại, có thể thấy rằng những công cụ rìu tay An Khê tương tự các cộng cụ khác ở sơ kỳ Đá cũ lục địa Á-Âu đã được tìm thấy trước đó, thậm chí rìu tay An Khê có đường nét chuẩn hơn rìu tay ở các di tích Bách Sắc ở Trung Quốc”-Tiến sĩ A.Tsybankov (Viện Khảo cổ học-Dân tộc học Novosibirsk, Viện Hàn lâm Khoa học Nga) chi sẻ.

Từ đó, PGS.TS Nguyễn Giang Hải-Viện trưởng Viện Khảo cổ học Việt Nam nhận định về ý nghĩa và giá trị của các phát hiện tại di tích ở An Khê như sau: “Trong một thời gian dài, do không có những phát hiện khảo cổ học soi rọi nên đã tồn tại quan điểm đối lập về văn minh phương Đông và phương Tây. Theo đó, ở phương Tây sớm xuất hiện rìu tay, thể hiện cho sự năng động, tiến bộ của con người; còn phương Đông bảo lưu lâu dài công cụ cuội ghè đẽo thô sơ dạng chopper, đại diện cho khu vực bảo thủ, trì trệ, lạc hậu và không có đóng góp gì cho nhân loại. Những phát hiện rìu tay ở An Khê không chỉ bác bỏ quan điểm này, mà còn là bằng chứng xác đáng bổ sung An Khê vào bản đồ xuất hiện và tiến hóa của loài người trên thế giới”. Qua đây, PGS.TS Nguyễn Giang Hải cũng mong muốn chính quyền và nhân dân An Khê nói riêng, tỉnh Gia Lai nói chung quan tâm, đầu tư và bảo tồn để giữ lấy các di tích này bởi những ý nghĩa khảo cổ và lịch sử quý giá của chúng.

Đang tải...
Giá tiêu hôm nay 26/11: Đồng loạt tăng, nông dân trồng tiêu vẫn đứng ngồi không yên

Giá tiêu hôm nay 26/11: Đồng loạt tăng, nông dân trồng tiêu vẫn đứng ngồi không yên

Cụ ông 70 tuổi cưới vợ đáng tuổi cháu, nhan sắc của cô dâu khiến nhiều người kinh ngạc

Cụ ông 70 tuổi cưới vợ đáng tuổi cháu, nhan sắc của cô dâu khiến nhiều người kinh ngạc

Gia Lai: Đôi nam nữ bị bắt vì dắt trộm 2 con bò

Gia Lai: Đôi nam nữ bị bắt vì dắt trộm 2 con bò

Khởi tố, bắt tạm giam nguyên trụ trì chùa Phước Quang – Thích Phước Ngọc

Khởi tố, bắt tạm giam nguyên trụ trì chùa Phước Quang – Thích Phước Ngọc

TIN MỚI

Vừa dạy vừa lo lở núi

Vừa dạy vừa lo lở núi

Những cô giáo ở tỉnh Kon Tum thấp thỏm không biết lúc nào phải ôm học sinh bỏ chạy vì lở núi hay nước lũ cuốn...