Gia Lai: Về làng nghèo nhất Tây Nguyên

Người lớn, dăm bữa nửa tháng vào rừng sâu một lần hái măng, “săn” nấm lim xanh về bán kiếm tiền uống rượu qua bữa. Trẻ em xưa nay hiếm có người bước chân lên huyện vào cổng trường cấp 3. Năm này qua năm khác, cuộc sống khốn khó cứ bám riết lấy hàng trăm hộ dân 2 ngôi làng được xem là “nghèo nhất Tây Nguyên”: Hà Lừng 1, Hà Lừng 2 (xã Đắk Rong, H. K Bang, tỉnh Gia Lai)…

Một góc làng Hà Lừng 1.

Cả làng đói chữ

Hai ngôi làng với tổng cộng gần 300 hộ dân, hơn 1.100 nhân khẩu thì có khoảng 200 trẻ ở độ tuổi đến trường. Nhưng hầu hết các em chỉ bước qua “cửa ải” tiểu học. Một số em theo học đến trung học cơ sở, nhưng hiếm. Năm 2019, cái tin Đinh Láp, làng Hà Lừng 1 được đi nghĩa vụ quân sự như cơn lốc tràn tới cả 2 ngôi làng Hà Lừng 1 và 2. Người dân thì thào nhau: Lâu lắm rồi mới có người trong làng học cao đến vậy.

Số là, sau khi Láp tốt nghiệp THCS ở xã năm 2017, cậu được ra trung tâm H. Kbang theo học hết bậc THPT. Nhà xa trường, cứ đầu tuần Láp được ba mẹ bới cho ít đùm cơm vượt hơn 50 km đến huyện chăm lo chuyện đèn sách. Vốn nhà nghèo, suốt ba năm THPT, cái ăn cái mặc của Láp thiếu thốn đủ bề.

Cũng may, các thầy cô thương tình, thi thoảng “cứu trợ” cho ít rau cỏ, mỳ tôm, dù bản thân thầy cô cũng chẳng mấy dư dả. Thêm nữa, Láp được nương nhờ ở khu tập thể giáo viên tại trường nên cũng trụ lại đến hết lớp 12. Thế là, Láp trở thành người hiếm hoi của làng có đường học vấn cao nhất.

Phó Chủ tịch UBND xã Đắk Rong – ông Đinh Văn Chá kể rằng: Ngày Láp chuẩn bị lên đường tòng quân, dù rất nghèo nhưng già làng Hà Lừng 1 vẫn hạ quyết tâm làm ngay một con heo cùng vài con gà tiễn Láp lên đường. Người già, phụ nữ, thanh niên trong làng ai cũng thấy vui cái bụng bởi hiếm khi có một cuộc vui tiễn người  làng đi làm “cán bộ”. Mọi người kỳ vọng, Láp chính là đại diện mang theo cả ước vọng đổi đời của làng.

Người dân làng Hà Lừng 1 kể chuyện với phóng viên.

Phó Chủ tịch Chá cho biết thêm, cả hai làng có 287 hộ dân, 1.063 nhân khẩu. Tất cả bà con đều là người Ba Na. Con cháu các làng hầu hết chỉ học chưa hết hoặc xong bậc THCS là xếp bút nghiêng ở nhà làm rẫy, theo người lớn vào rừng hái nấm, “săn” măng.

Còn trẻ em cấp 1, học một buổi sau đó phải theo bố mẹ vào rừng ở nhà rẫy do không có ai trông coi. Câu chuyện bốn năm giờ sáng giáo viên cấp 1 phải vào nhà rẫy tìm, vận động đưa các em chở ra trường cho kịp buổi không còn là chuyện lạ. Phần bố mẹ hiếm có người thiết tha chuyện học của con. Với họ, đói mới chết, chứ thiếu chữ không ai chết cả.

Ngày chúng tôi đến làng Hà Lừng 2, cậu bé Đinh Thêu giương mắt nhìn ngớ người. Có lẽ, bản làng xa vắng này từ lâu rồi hiếm khi có cuộc viếng thăm đột ngột của người lạ như thế. Thêu năm nay 16 tuổi, là con thứ 3 trong nhà có 6 anh em. Năm 2015, Thêu nghỉ học khi vừa xong chương trình lớp 4, từ đó ở nhà.

Cả nhà 8 người quanh năm sống lay lắt với vài sào lúa rẫy, năng suất chỉ trên dưới tạ/ha. “Học cái chữ khó quá. Mình học mãi mà học không được, nên bỏ trường về nhà làm rẫy với người lớn thôi” – Thêu gãi đầu cười bẽn lẽn.

Mới 10 giờ sáng, chồng chị Rèng đã say khướt, chị phải đốt lửa cho chồng nằm.

Lay lắt giữa rừng già

Học sinh được đến trường đã khó, cuộc sống nương rẫy của người dân 2 ngôi làng này cũng khốn đốn trăm bề. Hoa màu năng suất thấp, nên nhà nhà, người người thi nhau vào rừng hái nấm lim xanh, tìm măng bán cho các cửa hàng, tạp hóa. Số tiền ít ỏi kiếm được đổ vào các cuộc “triết tửu” mềm môi.

Người lớn đã đành, thanh niên chữ không đến nơi cũng tập tành uống rượu, say khướt. Trong làng có “luật”, dù có nghèo đói mấy, nhưng đàn ông lúc uống rượu là phụ nữ trông nom con nhỏ. Khi uống say, phụ nữ lại buộc võng, đốt củi bên dưới để họ say giấc. Cứ như thế, cái nghèo túng, lạc hậu như vòng kim cô trói chặt cuộc đời họ với lầm than. Ngày chúng tôi đến làng Hà Lừng 1, mới 10 giờ sáng Đinh Beng (32 tuổi) đã say khướt, nằm vắt vẻo trên võng. Vợ anh – chị Rèng nhóm củi đốt lửa sưởi ấm từ dưới võng cho chồng.

Theo Phó Chủ tịch xã Đăk Rong – ông Đinh Văn Chá, Hà Lừng 1, Hà Lừng 2 của xã không chỉ là những ngôi làng nghèo nhất của tỉnh Gia Lai mà thậm chí là nghèo nhất Tây Nguyên. Tỷ lệ hộ nghèo, đói của 2 ngôi làng này suýt soát 100%. Đêm xuống, leo lét ánh điện trong những căn nhà tạm bợ, rách nát giữa rừng già là bao phận người lay lắt, khốn cùng trong cuộc mưu sinh.

Gặp chúng tôi, Đinh Kang khuôn mặt nhăn nhúm, già đanh so với cái tuổi 35 lúc đang rời nhà, mở lời xin 10 ngàn đồng uống rượu. Ông Chá cười bảo, nhiều người gặp Kang toàn bảo cậu 50 tuổi rồi. Nhà thì nghèo, nhưng cứ sòn sòn 2 năm 3 đứa con. Hiện Kang đã có 2 cháu gái và 3 cậu con trai nối dõi rồi. Hỏi chuyện con cái, vợ Kang – chị Đinh Thị Lành cười bẽn lẽn, ấp úng: Nhà mình cứ uống rượu say là đẻ. Nghèo cũng được, đông con mới vui!

Người dân làng Hà Lừng 1 và 2 quanh năm đối mặt với đói nghèo.

Cách nhà vợ chồng Kang không xa, căn nhà ọp ẹp của vợ chồng ông Đinh Văn Quang (52 tuổi) cũng chẳng có gì đáng giá ngoài chiếc giường gỗ cũ kỹ. Vài ngày trước đi rừng về bán nấm, măng được hơn 200 ngàn đồng, 2 vợ chồng cả ngày mua rượu ngồi đốt lửa nhâm nhi.

Hỏi chuyện làm rẫy, Quang nói: Lúa rẫy trồng ở xa lắm, nhưng làm lúa không cho hạt nhiều, thiếu ăn miết. Sao không nuôi con gì? – Tôi hỏi. Quang lắc đầu: Mình có biết nuôi con gì đâu. Mình không đi học mà, nuôi cũng chết hết à.

Ông Đinh Văn Chá cho biết: Người ở đây số không có ruộng thì có rẫy. Đất đai không phải không tốt, nhưng người dân thiếu kỹ năng, nhận thức hạn chế. Cán bộ hướng dẫn hoài mà họ làm không được. Mỗi hộ trung bình có từ 1 – 2 ha nhưng không biết làm, khổ miết. Trước giờ chia tay làng, chúng tôi dạo một vòng, khó lắm mới nhìn thấy một phương tiện tối thiểu là chiếc radio, tivi. Cá biệt có vài hộ “đại gia” có chiếc tủ lạnh cũ. Cuộc sống của họ là thế, trưa đến chiều mỗi ngày, đàn bà trong làng tụm lại nói những câu chuyện không đầu không đuôi và chờ chồng đang ngất ngưởng men rượu cùng đám đàn ông trong làng.

Trẻ con không có trò chơi, chỉ biết đuổi nhau huỳnh huỵch quanh lưng đồi trống, lúc nào mệt lăn ra ngủ. Chúng tôi hiểu, đó là cái “quy luật nghèo” đang đeo bám lấy người dân nơi đây nhiều năm qua. Và không biết nó sẽ còn tồn tại, hiện hữu ở Hà Lừng 1, Hà Lừng 2 đến bao giờ?

Đang tải...
Không đổi vé số trúng, chủ đại lý bị chém gần đứt lìa bàn tay

Không đổi vé số trúng, chủ đại lý bị chém gần đứt lìa bàn tay

‘Đặc sản’ Tây Nguyên ẩn chứa rủi ro chết người

‘Đặc sản’ Tây Nguyên ẩn chứa rủi ro chết người

Cụ ông tử nạn ở ‘điểm đen’ giao thông

Cụ ông tử nạn ở ‘điểm đen’ giao thông

Công an Thanh Hóa điều tra vụ nữ sinh lớp 8 mang thai 5 tháng tuổi

Công an Thanh Hóa điều tra vụ nữ sinh lớp 8 mang thai 5 tháng tuổi

TIN MỚI